Karabuğday - Greçka
Karabuğday
Bu yıl Rusya’ya gittiğimde greçka adlı bir bitki tohumunun çok yoğun tüketildiğini gördüm. Bu kadar yoğun tüketilen bir tohumun neden ülkemizde bilinmediğini düşündüm. Yaptığım az bir araştırma ile bu bitkinin karabuğday olarak adlandırıldığını öğrendim.
Tahıl gibi görünmesine karşın karabuğday bir tahıl değil ,kendisi Polygonaceae (Kuzukulağıgiller) familyasına dahildir. Üçgen şeklindeki tohumları tüketilen, Rusya, Ukrayna, Kuzey ve Doğu Avrupa, Kuzey Amerika, Japonya ve Çin gibi ülke ve bölgelerde üretilen bir bitkiymiş.
Karabuğday gluten maddesine karşı alerjisi bulunan kişilerde rahatlıkla kullanılabiliyor. Gluten ihtiva etmesine karşın kimyasal yapısı gluteni zararsız hale getiriyor. Gluten, çölyak (Celiac) hastalarının kesinlikle kaçınması gereken bir besin maddesi. Çünkü çölyak hastalarının glutenli besin maddelerini sindirmeleri mümkün değildir. Eğer bu hastalar gluten ihtiva eden gıdalar alırlarsa bağırsak duvarları kızarıp kabarır, tahriş olur. Daha ileri durumlarda ishal, gaz, şişkinlik, kramp hatta ağrı gibi karınla ilgili bazı problemler yaşarlar.
Karabuğdayda bulunan besinler kan şekerinin kontrolüne katkıda bulunur. Rafine beyaz undan yapılmış ekmekle karabuğday tanelerinin kan şekeri üzerine etkileri test edilerek karşılaştırılmış, karabuğdayın kandaki şekeri ve insülin cevabını önemli oranda azalttığı görülmüştür.
Karabuğday’ın açlık duygusunu bastırmadaki etkisinin de en üst derecede olduğu saptanmıştır. Iowa’da 36.000 kadın üzerinde yapılan ve 6 yıl süren tam hububat ve şeker hastalığının etkilerinin araştırıldığı bir çalışmada günde 3 porsiyon karabuğday gibi tam hububat tüketen kadınların, haftada bir porsiyon tüketenlerle kıyaslandığında %21 oranında daha az şeker hastalığına yakalanma riskine sahip oldukları tespit edilmiştir. Çünkü karabuğday mükemmel bir magnezyum kaynağıdır. Bu da önemli bir noktadır. Daha çok magnezyumca zengin gıdalarla beslenen kadınların bu gıdaları az tüketenlerle kıyaslandığında %24 daha düşük şeker hastalığına yakalanma riskine sahip oldukları anlaşılmıştır.
İnsan vücudu karabuğdayda bulunan proteinin % 74’ünü kullanabilir. Diğer bazı gıdalar da yüksek proteine sahiptir ancak çoğu yüksek oranda yağ ihtiva eder. Oysa karabuğday hemen hemen yağsızdır.
Özellikle Karabuğday gibi tam tanelerde çok bulunan ve fitokimyasalların bir tipi olan bitki lignanları bağırsaklardaki flora tarafından enterolakton’a çevrilir. Bu bileşiğin göğüs kanseri ve hormona dayalı kanser tiplerine ve kalp hastalıklarına karşı koruyucu olduğu anlaşılmıştır. Karabuğday gibi tam taneler, kuruyemişler, tohumlar ve çilek, böğürtlen gibi gıdalar bitki lignanları için zengin kaynaklardır. Yine kahve ve çay gibi bazı içeceklerde de bol miktarda bulunur. Journal of Nutrition’da Ekim 2004’de basılan bir çalışmada Danimarka’da menopoz sonrası 857 kadının kanlarındaki enterolakton seviyesi ölçülmüş, daha çok karabuğday gibi tam taneli gıdaları tüketen kadınların kanında bu koruyucu lignan seviyesi önemli oranda daha yüksek bulunmuştur.
Karabuğday karaciğerin çalışmasını kolaylaştıran choline ihtiva eder. Yüksek tansiyon ve kansızlığa karşı korur. Potasyum, magnezyum, fosfor ve demir karabuğdayda bol miktarda bulunur. Demir diğer tahıllarda olduğundan daha yüksektir. Bu mineraller yüksek tansiyon ve kansızlıkta çok önemli bir role sahiptirler.
Japon araştırmacılar karabuğdayın vücudu rahatlattığını, iltihaplanmayı, aşırı terlemeyi, burun kanamasını iyileştirdiğini ve önlediğini ve bağırsakların fonksiyonlarının iyi bir şekilde devamlılığını sağladığını bildirmişlerdir.
İşte bu denli yararlı bir bitkiden habersiz olmak can sıkıcı. Diyet yapanların özellikle tercih ettiği bir gıda. Peki bu gıdayı nerelerde bulabiliriz. Yar bakliyat Ukrayna’dan getiriyor, bazı Tansaş mağazaları ve Kumkapı’da bulunan Ermeni Pazarında bu bitkinin satıldığını öğrendim. Bu hafta sonu ermeni pazarına uğrayıp bir bakacağım,umarım bulurum,bulamazsam artık bir dahaki yurt dışı gezimde getirip birkaç arkadaşa üretmesi için vermeyi düşünüyorum. Ankara’da ‘skazka adlı mağazada satılıyormuş ama biraz daha pahalıymış. Rus karabuğdayı, Ukrayna karabuğdayından daha lezzetliymiş. Karabuğday Antalya ve Marmaris’te de bulunuyormuş.
Bir de karabuğday diyeti buldum bu konuda, ama tek karabuğday ile beslenmeye dayalı bu diyeti sağlıksız bulduğum için burada yazmayacağım. Bana kalırsa asla mono diyet yapmayın.
Tags: alternatif bitkiler, çölyak hastalığı, diyet, gluten, proteinli yiyecekler